De Theorie

Ademhalen

Het leven begint met ademhalen en eindigt ermee. Ademhalen = leven, het geeft energie. Te veel ademhalen is echter net zo ongezond als te veel eten. Vele processen in je lichaam verlopen niet zoals ze moeten en er ontstaan klachten en ziektes.

Ademhalen is zuurstof in je longen zuigen en koolzuurgas (CO2) uitademen door middel van het inspannen en ontspannen van je middenrif en andere ademhalingsspieren. In de lucht zit ongeveer 21% zuurstof en 0,03% koolzuurgas. In uitademde lucht zit nog steeds 16% zuurstof en het koolzuurgaspercentage is gestegen naar 4%. Er zit dus meer dan voldoende zuurstof in de lucht om met een normale inademing je bloed van voldoende zuurstof te voorzien. Daarmee is meteen de eerste misvatting over ademhaling ontkracht: ‘als ik diep ademhaal krijg ik meer zuurstof binnen’. De rode bloedcellen/het hemoglobine is met een normale inademing verzadigd, meer zuurstof kan je bloed simpelweg niet opnemen. Bij een gemiddeld persoon is de zuurstofsaturatie dan ook tussen de 95 en 99%.

De 2e misvatting is dat koolzuurgas slechts een afvalproduct is. Dat is maar ten dele waar. Het koolzuurgas dat je uitademt is geen afvalstof, maar een belangrijk gas dat je lichaam gezond houdt. Het zorgt voor een aantal zeer belangrijke processen in je lichaam. Daarover hieronder meer. Koolzuurgas wordt zoals je hierboven hebt gelezen gemaakt in je lichaam. Het is van groot belang de hoeveelheid koolzuurgas dat je uitademt en de hoeveelheid koolzuurgas dat je maakt in je lichaam, in balans te houden.

Het ademhalingscentrum

Het ademhalingscentrum zit in je hersenen en heeft een aantal sensoren in je lichaam die signalen doorgeven om meer of minder te gaan ademen. Het ademhalingscentrum reageert het snelst op schommelingen in de hoeveelheid koolzuurgas in het bloed. Stijgt het koolzuurgas gehalte krijgt het ademhalingscentrum een prikkel om meer te gaan ademen, daalt het koolzuurgas gehalte krijgt het ademhalingscentrum een prikkel om rustiger te gaan ademhalen.

Het ademhalingscentrum kan door allerlei factoren in ons dagelijks leven verstoord raken; verkeerde voeding, pijn, stress, verkeerd sporten etc. Deze factoren zorgen ervoor dat je, zonder dat je het door hebt, constant te veel en te diep ademt. De noemen we ook wel chronische hyperventilatie of verborgen hyperventilatie.

Signalen van chronische hyperventilatie zijn oa. snel buiten adem bij inspanning, door de mond ademen, chronische verstopte neus, moe, snel geirriteerd etc. Een volledige lijst vind je hier.

De belangrijkste uitgangspunten van de Buteyko Methode

Adem altijd in en uit door je neus. De neus zuivert, verwarmt en bevochtigt de lucht en houdt daarmee de omstandigheden in je longen optimaal. Bovendien wordt in je neus stikstofoxide aangemaakt, wat zorgt voor het openzetten van je bronchiën en longblaasjes waardoor er een goede zuurstof uitwisseling kan plaatsvinden tussen je longen en de bloedvaten die langs je longen stromen.

  • het  zorgt ervoor dat je cellen voldoende zuurstof krijgen. Koolzuurgas zorgt ervoor dat de zuurstofmoleculen die aan je hemoglobine in je bloed zitten, worden overgeheveld naar je cellen, waar de zuurstof samen met glucose kan zorgen voor energie.
  • het houdt het zuur-base evenwicht van je bloed in orde. Verdwijnt er te veel koolzuurgas uit je bloed door hyperventilatie, dan wordt het bloed minder zuur. het lichaam gaat er vervolgens alles aan doen om de zuurgraad weer op het gewenste niveau te brengen.
  • het ontspant het gladde spierweefsel dat om alle vaten, holtes en zakken in je lichaam zit. Bij verkramping ontstaan er vernauwingen. Bij vernauwing van je luchtpijp ontstaan astma, vernauwing van je slagaderen geeft een hoge bloeddruk en vernauwing van haarvaten zorgt voor koude handen/voeten etc.
Buteyko als jonge arts

Konstantin Buteyko

Konstantin Buteyko was arts/wetenschapper uit Kiev die leefde van 1923 tot 2003. Al tijdens zijn studie raakte hij geïnteresseerd in de ademhaling. Hij bestudeerde gedurende honderden uren de ademhaling van zieke en stervende mensen. Op den duur kon hij zelfs zeer accuraat voorspellen of en wanneer een patiënt zou komen te overlijden op basis van de ademhaling van de patiënt. In 1952 studeerde hij cum laude af en kreeg de leiding over laboratorium waar hij onderzoek deed naar de relatie tussen ademhaling en gezondheid. Op basis daarvan ontwikkelde hij de ademhalingsoefeningen om af te rekenen met hyperventilatie.

Zelf was Buteyko ook ernstig ziek. Hij had een zeer hoge bloeddruk wat ernstige nierproblemen veroorzaakte. Zijn behandelend artsen dachten zelfs dat hij niet lang meer te leven had.

Op een dag kwam er een man in zijn praktijk en hoewel Buteyko met zijn rug naar hem toe stond, hoorde hij hoe zwaar de patiënt ademde. Hij dacht meteen dat het ging om een benauwde astma patiënt, maar het bleek een patiënt te zijn met een zeer hoge bloeddruk. Deze patiënt heeft Buteyko op het idee gebracht dat er mogelijk een oorzakelijk verband zou kunnen zijn tussen hoge bloeddruk en een zware diepe ademhaling. Hij merkte dat hij zelf ook zwaar en diep ademde. Later die dag kreeg hij zware hoofdpijn en zijn slapen klopten door de hoge bloeddruk. In plaats van zijn medicijnen te nemen, probeerde hij heel rustig te ademen. Als snel merkte hij dat de hoofdpijn minder werd en zijn hartslag rustiger werd. Het idee dat hyperventilatie (te veel en te zwaar ademen) ziektes kan veroorzaken was geboren.

Buteyko zelf heeft veel onderzoek gedaan in zijn eigen laboratorium, wat helaas onder druk van de medische wereld werd gesloten. Ook daarna is er nog veel onderzoek gedaan naar de relatie tussen ademhaling en diverse klachten.

Verder ontwikkelde hij een aantal ademhalingsoefeningen die je ademhalingscentrum resetten en zorgen voor een rustige ademhaling met een verbetering van je klachten, minder medicijnen en een beter algemene gezondheid tot gevolg.